اجراي آسفالت ( آماده سازي )

مقدمه

آسفالت به آن دسته از مخلوطهاي قير و مصالح سنگي انتخابي اطلاق مي‌‌شود كه براي روسازي سطح خيابانها و پياده‌روها به منظور پوشش و محافظت روسازي در مقابل عوامل جوي و جلوگيري از فرسايش سطح آنها مورد استفاده واقع مي‌شوند. بسته به نوع و دانه‌بندي مصالح مصرفي، نوع قير، روش حمل، ريختن، عمل آوردن و نهايتاً درجه مرغوبيت، آسفالت داراي انواع مختلفي به شرح زير است:

الف:  آسفالت سرد

       آسفالت سرد به مخلوطي از مصالح سنگي و قير مخلوط يا امولسيون قيري اطلاق مي‌شود كه اختلاط مصالح آن در حرارت محيط صورت مي‌گيرد. در بعضي موارد و بسته به تأييد دستگاه نظارت، قبل از عمل اختلاط قير مورد مصرف، گرم شده، ولي مصالح سنگي حرارت داده نمي‌شود. تهيه آسفالت سرد به دو صورت با دانه‌بندي پيوسته يا دانه‌بندي باز (غير پيوسته) صورت مي‌گيرد. اين نوع آسفالت براي راههاي با ترافيك سنگين مورد عمل نبوده و براي خيابانهاي كم تردد و پياده‌روها توصيه مي‌شود، بسته به نحوه اختلاط مصالح قير دو نوع آسفالت سرد ساخته مي‌شود:

       ـ آسفالت سرد پيش‌ساخته -  در اين روش مصالح سنگي و قير در حرارت محيط و در كارخانه آسفالت مخلوط مي‌شوند.

       ـ آسفالت سرد رد ميكس-  در اين روش مصالح سنگي در كنار خيابان، ريسه و قير مناسب روي آن پاشيده مي‌شود و عمل اختلاط در سطح خيابان صورت مي‌گيرد.

       تهيه مصالح و دانه‌بندي آن، نحوه اختلاط، پخش و اجراي هريك از دو روش فوق، بايد بر اساس مندرجات مشخصات فني خصوصي و مطالب ذيل اين بخش باشد.

       1-    آسفالت سرد پيش‌ساخته

              اين نوع آسفالت از اختلاط مصالح سنگي با قيرهاي مخلوط يا امولسيون قيري در كارخانه توليد مي‌شود.

              1-1- مصالح سنگي

مصالح سنگي مصرفي بايد از نوع مصالح سنگي مرغوب بوده و از شن و ماسه شكسته يا سنگ كوهي تهيه شود. اين مصالح بايد كاملاً تميز و عاري از هرگونه آلودگي و مواد زائد آلي و گياهي بوده و از نوع مصالح سخت و مقاوم باشد و كيفيت آن بر اساس مندرجات اين بخش به تأييد دستگاه نظارت برسد. دانه‌بندي مصالح بايد با مشخصات جدول شماره 1 مطابقت نمايد.

جدول شماره 1 دانه‌بندي مصالح آسفالت سرد پيش‌ساخته

                     مصالح مورد مصرف بايد داراي ويژگيهاي زير نيز باشد:

                     ـ دامنه خميري مصالح مانده روي الك نمره 40، نبايد از (6%) بيشتر باشد و حداقل (65%) مصالح سنگي مانده روي الك نمره 4، بايد در يك جبهه (به غير از شكستگي طبيعي) شكسته باشد.

                     ـ ارزش ماسه‌اي مصالح مصرفي بر اساس روش آشتو T176 نبايد كمتر از (30%) باشد و افت وزني مصالح با آزمايش آشتو T104-76 با سولفات سديم پس از 5 بار، نبايد از (9%) تجاوز نمايد.

                     ـ ضريب سايش به روش آزمايش لوس‌آنجلس در 500 دور آزمايش، نبايد از (40%) بر اساس آزمايش آشتو T96 بيشتر باشد.

              1-2- قير

                     قير مورد مصرف بسته به برنامه اجرايي كار، شرايط جوي و امكانات تهيه قير در منطقه، بايد در مشخصات فني خصوصي ذكر شود. در صورت نبود اين اطلاعات مي‌توان از يكي از قيرهاي مندرج در جدول شماره 2  استفاده نمود.

جدول شماره 2  قيرهاي مورد مصرف در آسفالت سرد پيش‌ساخته

توضيحات جدول:

ـ درجه حرارت مندرج در جدول مربوط به درجه حرارت مخلوط آسفالتي است كه بلافاصله از مخلوط‌كن خارج مي‌شود و ارتباطي به درجه حرارت قير هنگام پاشيدن در مخلوط‌كن ندارد.

ـ از مصرف قيرهاي RC كه كاربرد آن داراي خطرات زيادي است، بايد خودداري شود.

ـ درجه حرارت مندرج در جدول در پاره‌اي موارد از درجه اشتعال قيرهاي مخلوط بالاتر است. در اين حالت بايد نهايت دقت به عمل آيد و از نزديك كردن شعله آتش به قير خودداري شود.

               1-3- ساخت آسفالت

                     قبل از ساخت آسفالت پيمانكار بايد مصالح موردنظر را بر اساس دانه‌بنديهاي خواسته شده در مشخصات فني خصوصي تهيه نموده و طرح اختلاط را زير نظر آزمايشگاه مورد قبول دستگاه نظارت آماده سازد. طرح اختلاط تهيه شده براي اجرا به پيمانكار ابلاغ خواهد شد. در صورت عدم دسترسي به آزمايشگاه و عدم تعيين طرح اختلاط، مي‌توان از روشهاي تجربي زير استفاده نمود:

                     1-3-1- آسفالت سرد با قير مخلوط MC يا SC . در صورت استفاده از اين قيرها ميزان درصد قير با توجه به دانه‌بندي مصالح از رابطه زير به دست مي‌آيد:

P = 0.02a + 0.07b +0.15c + 0.2d

                     كه در رابطه فوق:

                -p درصد قير مخلوط آسفالتي نسبت به وزن مصالح خشك

                -a درصد مصالح مانده روي الك نمره 50 (3/0 ميليمتر)

                -b درصد مصالح رد شده از الك نمره 50 و مانده روي الك نمره 100 (15/0 ميليمتر)

                -c درصد مصالح رد شده از الك نمره 100 و مانده روي الك نمره 200 (075/0 ميليمتر)

                -d درصد مصالح رد شده از الك نمره 200، است.

                     1-3-2- آسفالت سرد با امولسيون قير

                     در صورت استفاده از امولسيون قير، مقدار درصد قير مصرفي از رابطه زير به دست مي‌آيد:

P = 0.05A + 0.1B + 0.5C

                     كه در رابطه فوق:

                     -p درصد وزني امولسيون قير نسبت به وزن مصالح خشك

                     -A درصد مصالح مانده روي الك نمره 8 (36/2 ميليمتر)

                     -B درصد مصالح رد شده از الك نمره 8 و مانده روي الك نمره 200

                     -C درصد مصالح رد شده از الك نمره 200، است.

                     براي ساخت آسفالت سرد مي‌توان از كارخانه‌هاي آسفالت متناوب يا مداوم كه در تهيه آسفالت گرم به كار مي‌رود، استفاده نمود. به طور كلي مي‌توان از كارخانه آسفالتي كه مجهز به فلاسك قير براي گرم كردن مخلوط قير يا امولسيون و مخلوط‌كن باشد، استفاده نمود. چنانچه آسفالت سرد پيش‌ساخته در فصل زمستان و هواي سرد تهيه شود، لازم است كه مصالح گرم شوند تا عمل آغشته شدن قير و مصالح به سهولت ممكن گردد و سپس مخلوط آسفالتي در كارگاه، انبار و در هواي مناسب پخش گردد.

              1-4- نحوه اجرا

                     حمل آسفالت سرد با كاميون كمپرسي انجام مي‌شود. قبل از پخش آسفالت پيش‌ساخته سرد، بايد سطح جاده از گردوخاك و مواد خارجي كاملاً پاك و تمامي چاله‌ها و ناهمواريها، ترميم و مرمت شوند. سطح جاده كاملاً با نيمرخ موردنظر تطبيق يابد. پخش آسفالت با گريدر يا فينيشر انجام مي‌شود. ضخامت لايه‌هاي آسفالت سرد با توجه به اندازه ماكزيمم مصالح و نوع ماشين پخش‌كننده متفاوت مي‌باشد. اين ضخامت، بايد با مندرجات جدول شماره 3 مطابقت نمايد.

جدول شماره 3  ضخامت لايه‌هاي آسفالت سرد پيش‌ساخته

                     تراكم لايه‌ها پس از پخش آسفالت صورت مي‌گيرد. عمل تراكم به ترتيب با غلتك چرخ آهني دوچرخ، غلتك چرخ آهني سه‌چرخ و در پايان با غلتك چرخ لاستيكي يا غلتك ويبره انجام مي‌شود. لايه‌ها بايد به صورت يكنواخت و بدون ناهمواري باشند، ميزان رواداري ناهمواريها در طول شمشه 3 متري، نبايد در امتداد محور مسير از 5 ميليمتر و در امتداد عمود بر محور از 8 ميليمتر تجاوز نمايد.

                     پخش آسفالت سرد پيش‌ساخته در درجه حرارت محيط كمتر از 10 درجه سانتيگراد مجاز نيست. نظر به اينكه درجه حرارت مصالح برابر درجه حرارت محيط است، بايد اين نوع آسفالت در هواي گرم يا معتدل انجام شود و از اجراي آن در هواي سرد خودداري گردد.

       2-    آسفالت ردميكس

              اين نوع آسفالت سرد از طريق اختلاط مصالح و قير مخلوط با امولسيون قير به كمك وسايل مخلوط‌كننده نظير گريدر، لودر يا وسيله مناسب ديگر ساخته مي‌شود. از جمله مزاياي اين نوع آسفالت استفاده از مصالح مشخصي است كه در كنار راه، ريسه و يا در نزديكي آن انبار مي‌شود. آسفالت سرد ردميكس به عنوان قشر رويه پياده‌روها و خيابانهاي با ترافيك كم و بعنوان قشر اساس يا زيراساس آسفالت مورد استفاده قرار مي‌گيرد. مشخصات مصالح، نحوه تهيه، پخش و اجرا، بايد بر اساس مندرجات مشخصات فني خصوصي باشد. در صورت عدم دسترسي به اين مشخصات رعايت مندرجات فصل هفدهم نشريه 101 دفتر تدوين ضوابط و معيارهاي فني سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور تحت عنوان ”مشخصات فني عمومي راه (تجديد نظر اول)“ الزامي است.

ب:   آسفالت گرم (بتن آسفالتي)

       آسفالت گرم يا بتن آسفالتي تركيبي از مصالح سنگي مرغوب دانه‌بندي شده و قير خالص است كه بر حسب نوع قير مصرفي و دانه‌بندي مصالح در درجه حرارت 80 الي 170 درجه سانتيگراد در كارخانه، تهيه و در همين درجه حرارت در سطح خيابان، پخش و كوبيده مي‌شود. در بتن‌هاي آسفالتي گرم مرغوب، حجم فضاي خالي با توجه به دانه‌بندي مصالح سنگي بين (3%) تا (8%) است. كاربرد بتن‌هاي آسفالتي گرم به قرار زير است:

       ـ قشر اساس آسفالتي

       ـ قشر آستر آسفالتي

       ـ قشر رويه آسفالتي

       براي تأمين مشخصات فني قشر اساس آسفالتي از بتن آسفالتي يا انواع آسفالتهاي گرم و براي قشر آستر و رويه، تنها از بتن آسفالتي استفاده مي‌شود. جزئيات امر بايد در مشخصات فني خصوصي ذكر گردد. در صورت عدم وجود اين مشخصات، رعايت مندرجات اين بخش الزامي است.

       1-    مصالح سنگي

              مخلوط سنگي شامل مصالح ريزدانه و درشت‌دانه، بايد با رعايت دقيق مندرجات اين بخش تهيه و انبار شود. تمام منابع مصالح رودخانه‌اي يا معادن سنگي تعيين شده در مشخصات فني خصوصي يا منابعي كه بعداً توسط پيمانكار پيشنهاد گردد، بايد با ويژگيهاي مندرج در مشخصات فني خصوصي و در غياب آن، مندرجات اين بخش مطابقت كامل داشته باشد. از معادن بايد با روش آشتو T2 نمونه‌برداري به عمل آيد. استفاده از اين منابع هنگامي مجاز است كه موافقت قبلي دستگاه نظارت كسب شده باشد. حتي‌الامكان بايد از مصالح يك معدن استفاده شود، مگر اينكه به تأييد دستگاه نظارت براي رسيدن به دانه‌بندي موردنظر، استفاده از معادن ديگر اجتناب‌ناپذير باشد. مصالح سنگي ريزدانه و درشت‌دانه بايد در كارخانه به صورت جداگانه، تهيه و انبار شوند. محل انبار بايد كمي بالاتر از اطراف آن باشد تا زهكشي در بستر زيرين انبار به راحتي انجام شود. كاربرد لودر براي انبار كردن و جابه‌جايي مصالح مناسب نيست. مصالح فيلر بايستي در انبارهاي مسقف نگهداري شود تا به هنگام مصرف كاملاً خشك باشد. دانه‌بندي مصالح سنگي براي مخلوطهاي آسفالتي، بسته به محل مصرف و ضخامت لايه متفاوت است.

              رعايت محدوديتهاي زير در مورد استفاده از جدول فوق الزامي است:

              ـ دانه‌بندي طبقه I داراي بافت درشت و نيمه‌پيوسته بوده و در شمار بتن‌هاي آسفالتي قرار نمي‌گيرد.

              ـ دانه‌بنديهاي طبقه II تا V پيوسته و منظم بوده و براي تهيه بتن آسفالتي مصرف مي‌شود.

              ـ دانه‌بنديهاي طبقه VI و VII كاملاً باز و گسسته است و مصرف آن محدود به قشر رويه بوده و براي ترافيك سبك مناسب است.

              ـ دانه‌بندي طبقه VIII براي اساس و رويه آسفالتي با ترافيك سبك و متوسط است.

              ـ دانه‌بندي طبقه IX به عنوان قشر رويه براي ترافيك سبك است و فاقد خصوصيات فني بتن آسفالتي است.

       2-    دانه‌بندي اساس آسفالتي و كنترل كيفيت

              اساس آسفالتي را مي‌توان به صورت بتن آسفالتي يا آسفالت گرم تهيه نمود. در صورت انتخاب نوع بتن آسفالتي، كنترل كيفيت و مشخصات مصالح بايد با مندرجات اين بخش مطابقت نمايد. در صورت استفاده از آسفالت گرم، رعايت مشخصات مشروح زير الزامي است.

              2-1- مصالح درشت‌دانه

                     مصالح درشت‌دانه مانده روي الك نمره 4 (75/4 ميليمتر)، بايد از شكستن و خرد كردن سنگ كوهي يا شن و ماسه رودخانه‌اي توسط سنگ‌شكنهاي چكشي يا مخروطي به دست آمده باشد و با مشخصات زير مطابقت نمايد:

                     ـ درصد سايش مصالح درشت‌دانه به روش لوس‌آنجلس بر اساس آزمايش T96 آشتو، نبايد از (45%) تجاوز نمايد.

                     ـ درصد افت وزني مصالح به روش T104 با سولفات سديم پس از پنج نوبت، نبايد از (12%) تجاوز نمايد.

                     ـ ضريب تورق دانه‌ها به روش BS65 ، نبايد از (35%) تجاوز نمايد.

                     ـ در صورت مصرف مصالح شكسته، بايد حداقل (50%) وزني مصالح مانده روي الك نمره 4، در يك جبهه يا بيشتر (به غير از شكستگي طبيعي آنها) شكسته شده باشد.

              2-2- مصالح ريزدانه

                     مصالح ريزدانه رد شده از الك نمره 4 (75/4 ميليمتر)، مي‌تواند از ماسه شكسته يا ماسه طبيعي يا مخلوطي از هر دو باشد. اين مصالح بايد تميز، بادوام، حتي‌الامكان تيزگوشه و عاري از مواد اضافي رس، لاي و مواد آلي و سست و سبك باشد.

                     ـ دانه‌بندي مصالح ريزدانه

                     دانه‌بندي مصالح ريزدانه بايد با مشخصات جدول شماره 4 مطابقت نمايد. ماسه طبيعي و ماسه شكسته در حين توليد بي آنكه با يكديگر مخلوط شوند، بايد جداگانه انبار شده و دانه‌بندي هريك از آنها با مشخصات جدول شماره 4 مطابقت نمايد.

جدول شماره 4 دانه‌بندي مصالح ريزدانه

                     ـ افت وزني مصالح ضمن شستشو با سولفات سديم پس از 5 نوبت به روش آزمايش آشتوT104 ، نبايد از (15%) تجاوز نمايد.

                     ـ دامنه خميري P.I ماسه طبيعي يا ماسه شكسته طبق روش آشتو T90 ، نبايد از (6%) تجاوز نمايد.

              2-3- مصالح فيلر

                     ممكن است دستيابي به دانه‌بندي مخلوط مصالح با مشخصات موردنظر، مستلزم استفاده از فيلر اضافي باشد. در اين صورت مي‌توان از پودر سنگ يا فيلر طبيعي معدني، سيمان، آهك شكفته (به استثناي فيلر حاصل از سنگهاي سيليسي كه با مشخصات آشتو M17 مطابقت نمايد) استفاده كرد. دانه‌بندي مصالح فيلر بايد با مشخصات جدول شماره 5  مطابقت نمايد.

جدول شماره 5  دانه‌بندي فيلر براي اساس آسفالتي

                     فيلر مورد مصرف بايد عاري از مواد آلي و دانه‌هاي رسي (دانه‌هاي كوچكتر از 002/0 ميليمتر) بوده و دامنه خميري آن، نبايد از (4%) تجاوز نمايد.

       3-    دانه‌بندي بتن آسفالتي (آستر و رويه) و كنترل كيفيت

              قشرهاي بتن آسفالتي به عنوان قشر نهايي خيابان در دو لايه زيرين (آستر) و رويه به كار برده مي‌شوند. قشرها طبق ابعاد و ضخامتهاي خواسته شده در نقشه و مشخصات اجرا مي‌شوند.

       4-    قير

              قيرهاي مصرفي در بتن آسفالتي و آسفالت گرم بايد از نوع قيرهاي خالصي باشد كه از تقطير مستقيم مواد نفتي تهيه مي‌شوند. اين قيرها بايد فاقد آب و همگن بوده و در درجه حرارت 175 درجه سانتيگراد به هيچوجه كف نكنند، قيرهاي مورد مصرف در آسفالت به دو گروه قابل تقسيم هستند.

              4-1- گروه قيرهاي نفوذي

                اين گروه شامل قيرهاي 40-50 ، 60-70 ، 85-100 ، 120-150 و150-300 است.

              4-2- گروه قيرهاي ويسكوزيته

                     شامل قيرهاي AC-2.5 ، AC-5 ، AC-10 ، AC-20 وAC-40 مي‌باشد.

              تمامي خصوصيات گروههاي فوق‌الذكر از نظر خصوصيات فيزيكي، شيميايي و مكانيكي، بايد با مشخصات آشتو M20 و M226 مطابقت نمايد.

              انتخاب صحيح نوع قير در ساخت آسفالت مرغوب از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. از عوامل مهم در انتخاب نوع قير، كيفيت و دانه‌بندي مصالح مصرفي، شرايط آب و هوايي محل اجراي پروژه و بالاخره نوع بار ترافيك روي محور موردنظر است. به طور كلي قير با ويسكوزيته بيشتر (درجه نفوذ كمتر)، براي محورهاي با ترافيك سنگين و آب و هواي گرم و خشك و قير با ويسكوزيته كمتر (درجه نفوذ بيشتر)، براي بار ترافيك سبك و آب و هواي سرد توصيه مي‌شود.

              با توجه به نكات فوق‌الذكر، نوع و مشخصات قير مصرفي، بايد در مشخصات فني خصوصي ذكر شود. در جدول شماره 6 راهنمايي براي انتخاب قيرهاي نفوذي با توجه به شرايط آب و هوايي محل پروژه و نوع ترافيك داده شده است.

              قير 70-60 كه تقريباً معادل قير AC-10 است، براي شرايط اقليمي گرم و معتدل ايران مناسب است. در مواردي كه دماي محيط از 60 درجه سلسيوس بيشتر باشد، بايد قير با ويسكوزيته بيشتر يعني قير 40-50 معادل AC-20 انتخاب شود.

جدول شماره 6 راهنماي انتخاب قيرهاي نفوذي

              مشخصات قيرهاي مصرفي كلآً بايد با استانداردهاي M20 وM226 آشتو مطابقت نمايد. درجه حرارت قيري كه به مخلوط‌كن كارخانه آسفالت وارد مي‌شود، بايد چنان تنظيم گردد كه غلظت قير در آن درجه حرارت با روش آشتو T72 ، بين 75 تا 100 و با آزمايش آشتو T201 بين 150 تا 300 سانتي‌استوكس باشد. چنانچه نمودار تغييرات ويسكوزيته قير مصرفي بر حسب درجه حرارت در دسترس نباشد، درجه حرارت قير وارد شده به مخلوط‌كن در هيچ حالت، نبايد از 150 درجه سانتيگراد تجاوز نمايد.

       5-    طرح اختلاط

              به منظور دستيابي به آسفالتي با كيفيت و مرغوبيت موردنظر، بايد طرح اختلاط توسط آزمايشگاه معتبر و مورد تأييد كارفرما تهيه شود. پيمانكار بايد تمامي شرايط لازم براي نمونه‌برداري، ارسال آن به آزمايشگاه و تأمين شرايط براي انجام طرح اختلاط را فراهم نمايد. تمامي مصالح سنگي و قير، بايد با مطالعه و بررسي كامل و رعايت تمامي دستورالعملهاي مندرج در اين نشريه و مشخصات فني خصوصي انتخاب شوند. رعايت نكات زير براي تهيه طرح اختلاط و ساخت آسفالتي مرغوب الزامي است.

              ـ كيفيت مصالح، دانه‌بندي جزء‌جزء مصالح و مخلوط آنها بايد با دانه‌بنديهاي خواسته شده در مشخصات فني خصوصي و مطالب اين نشريه مطابقت نمايد. مصالح بايد داراي حداقل فضاي خالي باشد تا با افزايش درجه حرارت محيط و تراكم اضافي در اثر عبور و مرور و تردد، روزدگي قير و در نتيجه افت مقاومت پيدا نشود و در عين حال اين فضاي خالي در حدي باشد كه موجب نفوذ آب به جسم آسفالت نگردد. به علاوه بايد:

              ـ قير كافي براي تأمين اتصال بين ذرات و بالا بردن دوام آسفالت وجود داشته باشد.

              ـ مقاومت جسم آسفالت به نحوي باشد كه بارهاي ناشي از ترافيك را بدون هيچگونه تغيير شكل تأمين نمايد.

              ـ از كارايي لازم براي پخش و كوبيدن سهل و يكنواخت برخوردار باشد.

              روش تهيه طرح اختلاط بايد در مشخصات فني خصوصي ذكر شود، روشهاي تهيه طرح اختلاط روش مارشال (استانداردD1559ASTM ) و يا روش Hveem (آشتو T190 ) مي‌باشد.

              در هر دو روش قطر حداكثر دانه‌ها 25 ميليمتر است.

       6-    مشخصات كارخانه آسفالت

              بتن آسفالتي و آسفالتهاي گرم بايد در كارخانه آسفالت تهيه شوند. كارخانه بايد چنان باشد كه بتواند آسفالت موردنظر را بر اساس فرمول كارگاهي تأييد شده و به صورت يكنواخت تهيه نمايد. مشخصات كارخانه بايد با مندرجات استاندارد آشتو M156 مطابقت نمايد. عوامل مؤثر در تعيين شرايط و مشخصات كارخانه به طور خلاصه به شرح زير است:

              6-1- كارخانه بايد به نحوي طراحي شده و عمل نمايد كه بتواند آسفالتي با وزن مخصوص ثابت و يكنواخت توليد نمايد.

              6-2- مخازن قير كارخانه بايد مجهز به ادوات و لوازمي براي گرم كردن قير و پمپهاي گردش قير در تمام دوران كار باشد. حجم مخزن بايد چنان باشد كه حداقل مصرف يك روز را به طور مداوم تأمين نمايد.

              6-3- كارخانه آسفالت بايد حداقل مجهز به سه سيلوي سرد مكانيكي دقيق براي تغذيه مصالح به واحد خشك‌كن باشد. سيلوها بايد مجهز به ادوات كنترل و تخليه مصالح سنگي باشند.

              6-4- سيستم خشك‌كننده بايد قادر باشد مصالح را خشك و گرم نموده، بدون اينكه پوشش و اندود اضافي روي مصالح ايجاد نمايد.

              6-5- سرندها براي تفكيك مصالح بايد حداقل سه واحد بوده و ظرفيت آنها از ظرفيت واحدهاي مخلوط‌كن و خشك‌كننده بيشتر باشد. ابعاد سرندها بايد حتي‌الامكان با ابعاد بزرگترين قطر مصالح سنگي تفكيك شده در كارگاه مطابقت نمايد.

              6-6- سيلوهاي گرم بايد شامل محوطه‌هاي مختلف باشند. اين سيلوها بايد داراي ادوات و وسايل مطمئن براي نشان دادن سطح مصالح سنگي خصوصاً در قسمت تحتاني بوده و علاوه بر آن مجهز به علائم اخباري خالي شدن مصالح و حرارت‌سنجهاي دقيق و مطمئن باشند. حداقل سه سيلوي گرم بايد براي كارخانه آسفالت در نظر گرفته شود.

              6-7- كارخانه آسفالت بايد مجهز به دستگاه اندازه‌گير قير با دقتي معادل (1/0±) وزني قير بوده و بتواند قير مورد نياز را بر روي مصالح پخش نمايد. روي لوله تخليه قير بايد دماسنجي كه تا 200 درجه سلسيوس را نشان مي‌دهد، نصب شود.

              6-8- كارخانه آسفالت بايد مجهز به وسايل و ادوات كنترل زمان اختلاط با قير و يا بدون قير باشد. مدت زمان اختلاط مصالح سنگي با قير، با شروع قيرپاشي در واحد مخلوط‌كنها آغاز مي‌شود. مدت زمان اختلاط مصالح سنگي و قير به روش مندرج در استاندارد آشتو T195 خواهد بود. زمان اختلاط نبايد از 30 ثانيه كمتر و از 70 ثانيه بيشتر باشد.

              6-9- كارخانه آسفالت بايد مجهز به دستگاه غبارگيري باشد. دستگاه بايد چنان عمل نمايد كه گردوغبار را جذب و تمام يا قسمتي از آن را مجدداً با وسايل مكانيكي و به طور منظم وارد سيلوي فيلر نمايد.

              كارخانه‌هاي آسفالت به صورت مرحله‌اي يا مداوم عمل مي‌نمايد، هر دو نوع كارخانه بايد مجهز به ادوات و وسايلي كه بدان اشاره شده باشند.

       7-    تهيه بتن آسفالتي

              براي تهيه بتن آسفالتي منطبق با فرمول كارگاهي و مشخصات مندرج در اين فصل، پيمانكار موظف است تمامي ادوات و ماشين‌آلات لازم را، تهيه و قبل از ساخت آسفالت نسبت به كاركرد قسمتهاي مختلف اطمينان كامل حاصل نمايد. به علاوه در طول اجراي عمليات ساخت آسفالت، بايد همواره سرپرستي آزموده و مورد تأييد دستگاه نظارت در كارگاه حضور داشته باشد. براي شروع عمليات توليد ممتد آسفالت، يك مرحله آزمايشي تهيه آسفالت زير نظر دستگاه نظارت ضروري است، تا پس از حصول اطمينان از صحت عملكرد قسمتهاي مختلف، نسبت به ساخت ممتد اقدام شود. اجراي تمامي مراحل زير براي تهيه آسفالت آزمايشي الزامي است:

              7-1- براي كنترل دانه‌بندي و كيفيت مصالح، هريك از مصالح درشت‌دانه و ريزدانه بايد جداگانه به سيلوهاي مربوط (سيلوهاي سرد) هدايت شود، اين مصالح بايد به صورت خودكار وارد دستگاه خشك‌كننده گردند. قبل از تغذيه مصالح به سيلوهاي مربوط، مخلوط كردن مصالح مجاز نيست. حد باز شدن دريچه‌ها براي مصالح درشت‌دانه نبايد از 5/2 الي 3 برابر درشت‌ترين دانه، كمتر و براي مصالح ريزدانه كمتر از 25 ميليمتر باشد.

              7-2- بر اساس طرح اختلاط آسفالت و ميزان توليد كارخانه در هر مرحله پخت، وزن مصالح مصرفي هريك از سيلوهاي گرم، فيلر و قير مشخص و از روي ترازوهاي مربوط ثبت مي‌شود.

              7-3- رطوبت مصالح سنگي كه به واحد خشك‌كن فرستاده مي‌شود، بايد محدود و حداكثر تا 6% باشد. چنانچه ميزان رطوبت بيش از اين حد باشد، بايد زمان توقف مصالح در واحد خشك‌كن افزايش يابد، يا آن كه در نحوه استقرار اين واحد تغييراتي داده شود. حداكثر رطوبت مجاز مصالح سيلوي گرم چنانچه ميزان جذب آب مخلوط سنگي كمتر از (5/2%) باشد، 15/0 و براي مصالح با ميزان جذب آب بيش از (5/2%) برابر25/0 مي‌باشد. ميزان جذب آب براي مصالح درشت‌دانه و ريزدانه به ترتيب با روشهاي T84 وT85 آشتو اندازه‌گيري مي‌شود.

              7-4- درجه حرارت مخلوط آسفالتي بستگي به درجه حرارت مصالح سنگي و قير، دانه‌بندي اين مصالح و نوع قير خواهد داشت. حداكثر درجه حرارت مخلوط مصالح سنگي و قيري كه به مخلوط‌كن وارد مي‌شود، به ترتيب 170 و 150 درجه سلسيوس است.

                        بسته به نوع قير مصرفي و دانه‌بندي مصالح به كار گرفته شده، درجه حرارت مخلوط آسفالتي بايد با اعداد مندرج در جدول شماره 7  مطابقت نمايد.

              7-5- مدت زمان اختلاط يا فاصله زماني بين تخليه كامل مصالح سنگي به مخلوط‌كن و خروج مخلوط آسفالتي كاملاً اندود شده، بستگي كامل به نوع كارخانه مخلوط‌كنهاي آسفالتي خواهد داشت. ارقام جدول شماره 8 راهنمائيست براي تعيين مدت اختلاط. كنترل اندازه‌گيري درصد دانه‌هاي درشت با توجه به مدت زمان اختلاط بهينه به روش آشتو صورت مي‌گيرد.

جدول شماره 7  راهنماي انتخاب درجه حرارت مخلوطهاي آسفالتي (درجه سلسيوس)

جدول شماره 8 راهنماي كفايت مدت اختلاط

                        براي مثال در مورد سنگهاي آهكي و رودخانه‌اي طبق مندرجات جدول، مدت زمان اختلاط بايد چنان تنظيم شود كه حداقل (95%) دانه‌هاي درشت (مانده روي الك شماره 8) بلافاصله پس از تخليه در داخل كاميوني كه از آن نمونه‌برداري مي‌شود، كاملاً در غشايي از قير (بدون هيچ گونه منفذي) آغشته شده باشد. اندازه‌گيري درصد دانه درشت مطابق استاندارد T195 خواهد بود.

       8-    حمل آسفالت

              حمل آسفالت بايد متناسب با ظرفيت توليد كارخانه آسفالت، ظرفيت پخش‌كننده (فينيشر) و نيازهاي پروژه باشد، از اين رو بايد تعداد كاميونهاي حمل با توجه به فواصل حمل مشخص گردد تا وقفه‌اي در هيچ يك از واحدهاي توليد و پخش حاصل نشود. جدار داخلي كاميونهاي حمل، بايد كاملاً تميز و عاري از هرگونه مواد اضافي و گل و لاي باشد. در صورت لزوم و طبق دستور دستگاه نظارت، بايد همه روزه سطوحي از كاميونها كه در تماس با آسفالت است، با آب و صابون، آب‌آهك يا مواد مشابه پاك كننده كاملاً شستشو شود. چنانچه درجه حرارت محيط كمتر از 10 درجه سلسيوس بوده يا فواصل حمل به نحوي باشد كه 10 درجه سانتيگراد افت حرارت به هنگام حمل محتمل باشد، بايد سطح آسفالت داخل كاميونها را با برزنت پوشانيد، به هر صورت كل زمان حمل، نبايد از 2 ساعت بيشتر باشد.

       9-    روش اجرا

              9-1- آماده كردن سطح خيابان

                     قبل از حمل و پخش آسفالت، مسير عمليات بايد با توجه به ميزان توليد و برنامه زمانبندي كار از هر جهت آماده و مهيا شود. اگر آسفالت روي قشرهاي شني، زيراساس و اساس شكسته اجرا شود، بايد قبلاً هرگونه پستي و بلندي و ناهمواريها به نحو مطلوب مرمت شده، اندود نفوذي قيري (پريم‌كت) به شرح مندرج در اين بخش و بر اساس نقشه‌هاي اجرايي انجام شده باشد. چنانچه عمليات آسفالتي روي پوششهاي آسفالتي يا بتني اجرا مي‌شود، بايد ابتدا بر اساس پيش‌بينيهاي مندرج در مشخصات فني خصوصي نسبت به تعمير، اصلاح و مرمت آسفالتهاي موجدار يا فتيله‌دار و يا سطوح بتني معيوب اقدام شود. در اين حالت بايد بستر كار از هرگونه مواد خارجي، گردوغبار و گل و لاي پاك شود، اين كار با جاروهاي مكانيكي يا هواي فشرده صورت مي‌گيرد و سپس به شرح مندرجات اين بخش قيرپاشي يا اندود سطحي (تك‌كت) انجام مي‌شود. براي دستيابي به عرض آسفالت طبق مشخصات، بايد محور خيابان و كناره طرفين آسفالت به دقت، خط‌كشي و علامت‌گذاري شود، فاصله علامتها در خطوط مستقيم، 40 متر و در قوسها 5 تا 10 متر مي‌باشد.

              9-2- اندود نفوذي (پريم‌كت)

                     پخش يك لايه قير محلول با ويسكوزيته كم در سطح بستر شني خيابان نظير زيراساس و اساس را اندود نفوذي يا پريم‌كت گويند. اين اندود براي آماده نمودن سطوح زيرسازي به منظور پخش آسفالت روي آن صورت خواهد گرفت. قير پخش شده در داخل خلل و فرج مصالح سنگي، نفوذ كرده و علاوه بر يكپارچه كردن و تحكيم مصالح، سبب تسهيل چسبندگي قشر آسفالت به مصالح زيرين خواهد شد.

                     ـ ميزان قير و نحوه اجراي اندود نفوذي

                     نفوذ قير در سطح راه شني بستگي به ويسكوزيته قير مصرفي و درجه حرارت محيط دارد. از اين رو انتخاب مناسب‌ترين نوع قير بستگي به ويسكوزيته قير مصرفي، نوع دانه‌بندي بستر سنگي و فرايند عمل آمدن قير خواهد داشت.

                     چنانچه پريم‌كت در هواي سرد انجام شود، بهتر است از قير RC-70 و در صورت عدم دسترسي به اين نوع قير از قير R-250 وMC-30 استفاده شود. در هواي معتدل مي‌توان علاوه بر قيرهاي فوق‌الذكر از قير MC-70 ياMC-250 استفاده نمود. در شرايطي كه هواي محيط گرم باشد (بالاي 35 درجه سلسيوس)، علاوه بر تمامي قيرهاي فوق مي‌توان از قيرهاي SC-70 وSC-250 نيز استفاده نمود. اندود نفوذي بايد هنگامي اجرا شود كه هوا، باراني و مه‌آلود نباشد و سطح كار، خشك يا داراي رطوبت نسبتاً كمي باشد. در موقع پخش قير درجه حرارت هوا در سايه، چنانچه هوا رو به گرمي مي‌رود، بايد بيش از 10 درجه و وقتي هوا رو به سردي مي‌رود، بيش از 15 درجه سلسيوس باشد. مقدار قير كه پس از 24 ساعت كاملاً جذب راه مي‌شود، براي سطح شني با بافت ريزدانه 5/0 كيلوگرم در مترمربع و براي بافت درشت‌دانه تا حدود 2 كيلوگرم در مترمربع مي‌باشد. ميزان مناسب قير مصرفي در هر مورد توسط دستگاه نظارت، تعيين و به پيمانكار ابلاغ مي‌شود. درجه حرارت پخش قير، بايد بر اساس مندرجات مشخصات فني خصوصي باشد. چون اغلب درجه حرارت پخش، بالاتر از درجه اشتعال قير است، بايد نهايت دقت به عمل آيد كه شعله آتش به قير نزديك نشود. پخش قير با قيرپاش مجهز به وسايل گرم‌كننده قير صورت خواهد گرفت. برنامه كار بايد چنان باشد كه پس از اجراي اندود نفوذي و عمل‌آوري آن، قشر آسفالت اجرا شود. اندود نفوذي نبايد زير بار ترافيك قرار گيرد، هرگاه عبور وسائط نقليه اجتناب‌ناپذير باشد، بايد روي سطح قيرپاشي طبق دستور دستگاه نظارت با ماسه پوشانيده شود.

              9-3- اندود سطحي (تك‌كت)

                     لايه‌اي نازك از امولسيون قيري را كه روي سطوح آسفالتي يا بتني، پخش شده و موجب چسبندگي آسفالت به سطح زيرين آن مي‌شود، اندود سطحي يا تك‌كت گويند.

                     ـ ميزان قير و روش اجرا

                     نوع امولسيونهاي قير در اندود سطحي قير آنيونيك SS-1 وSS-1h يا كاتيونيك CSS-1 و CSS-1h مي‌باشد. درجه حرارت پخش اين قيرها بين 25 تا 55 درجه سلسيوس مي‌باشد. قبل از پخش امولسيون قير، بايد با وسايل مناسب نظير جاروي مكانيكي و ساير روشهاي مورد تأييد، تمامي سطوح كار از گردوخاك و ساير آلودگيها كاملاً تميز شود، به طور كلي سطح كار، بايد از هرگونه مواد اضافي عاري باشد. ميزان قير پخش شده در سطح كار، بستگي به شرايط سطح كار، دارد، به هر حال رعايت نكات زير الزامي است:

                     ـ در صورتي كه قرار است دو يا چند قشر آسفالت در فاصله زماني يك الي دو هفته به طور متوالي پخش شود، مشروط بر آنكه باران روي آن نباريده و هوا سرد نباشد، با نظر دستگاه نظارت مي‌توان از پخش اندود تك‌كت خودداري نمود.

                     ـ در صورتي كه روي سطح آسفالت پخش شده تازه، باران ببارد و يا سطح آلوده به گردوغبار شده باشد، ميزان قير 33/0-23/0 كيلوگرم در مترمربع مي‌باشد. قبل از پخش امولسيون قيري، بايد آن را با آب شيرين و زلال هم حجم خود رقيق نمود.

                     چنانچه اندود تك‌كت روي آسفالت كهنه يا سطوح آسفالت سطحي باشد، ميزان آن 68/0-35/0 كيلوگرم در مترمربع مي‌باشد، در هر صورت ميزان دقيق قير با نظر دستگاه نظارت مشخص مي‌شود. پخش اندود به وسيله دستگاه پخش امولسيون قير صورت مي‌گيرد. دستگاه پخش قير بايد مجهز به ادوات لازم، بدون عيب و تنظيم شده باشد. به طوري كه امولسيون قير را به طور يكنواخت و به مقدار خواسته شده در سطح كار پخش نمايد. دستگاه پخش قير بايد مجهز به سرعت‌سنج بوده و بتواند مقدار امولسيون پخش شده را كنترل نمايد. در صورت لزوم و با توجه به درجه حرارت هوا، دستگاه قير پخش‌كن بايد مجهز به گرم‌كن باشد تا بتواند مواد قيري را به درجه حرارت پخش برساند. مخازن امولسيون قير، بايد در مقابل سرما محافظت شود. سطح قير بايد پوشيده باشد و در معرض هوا قرار نگيرد. پخش آسفالت بر روي اندود سطحي بايد در همان روز صورت گيرد. در موقع پخش اندود سطحي، درجه حرارت محيط نبايد از 10 درجه سلسيوس كمتر باشد. در صورتي كه درجه حرارت كمتر از 10 درجه سلسيوس باشد، بايد پخش قير با نظر دستگاه نظارت انجام گيرد.

                     در هر صورت درجه حرارت پخش، نبايد از 5 درجه سلسيوس كمتر باشد.

              9-4- پخش آسفالت

                     9-4-1- كليات

                     پس از آماده شدن سطح كار بايد مصالح آسفالتي ، پخش و آماده كوبيدن گردد. پخش آسفالت از نظر درجه حرارت محيط، درجه حرارت مخلوط آسفالتي و آمادگي سطح كار، بايد به تأييد دستگاه نظارت رسيده باشد و پيمانكار قبل از تأييد دستگاه نظارت مجاز به پخش آسفالت نخواهد بود.

                     در مواقع باراني، روي سطوح آلوده، سطوح يخ زده و دماي محيط كمتر از 7 درجه سلسيوس، پخش آسفالت به هيچوجه مجاز نمي‌باشد. اصولاً برنامه زمانبندي اجراي عمليات، بايد چنان باشد كه پخش آسفالت در فصول مناسب سال صورت گيرد. اساساً درجه حرارت سطح كار، نبايد از 25 درجه سلسيوس كمتر باشد. پخش آسفالت با وسايل زير صورت مي‌گيرد:

                     9-4-2- پخش با فينيشر

                     پخش آسفالت بايد با دستگاه فينيشر انجام شود. فينيشر بايد بتواند مخلوط آسفالتي را به صورت يكنواخت در عرض، ضخامت و شيب موردنظر پخش نمايد. محفظه و پره‌هاي دستگاه پخش‌كننده، بايد به نحوي باشد كه آسفالت را به طور يكنواخت در جلوي صفحه‌هاي اطوي فينيشر پخش نمايد. اطوي فينيشر بايد مجهز به وسايل تسطيح باشد كه در درجه حرارتهاي معين بتواند سطحي همگن و يكنواخت ايجاد نموده و از شياردار شدن و فتيله شدن آسفالت جلوگيري به عمل آيد. اين اطو بايد به گرم‌كن مجهز باشد كه در صورت لزوم از آن استفاده شود. در موارد خاص و براي تنظيم دقيق سطح آسفالت، پيمانكار بايد از فينيشرهاي تمام اتوماتيك استفاده نمايد. دستگاه فينيشر بايد مجهز به كوبنده‌هاي ارتعاشي باشد و بتواند آسفالت را در لايه‌هايي با ضخامتهاي مختلف و عرضهاي خواسته شده، پخش نمايد. در صورتي كه آسفالت بيشتر از يك قشر پخش شود، بايد اتصالهاي طولي و عرضي هر قشر حداقل 15 سانتيمتر از اتصالهاي نظير قشر زيرين فاصله داشته باشد. در صورتي كه عرض پخش آسفالت زياد باشد و اجباراً پخش در چند خط عبور انجام شود، بايد حتي‌الامكان پخش خطوط مجاور همزمان صورت گيرد تا ترك طولي ايجاد نشود. بايد دقت شود كه محل اتصال عرضي سطح آسفالت كاملاً يكسان و يكنواخت بوده و بعد از كوبيده شدن، ناهمواري ايجاد نشود. بدين منظور پيمانكار بايد به تعداد كافي كارگر مجرب همراه با دستگاه فينيشر آماده به كار داشته باشد تا شيارها و ناهمواريها و نقايص احتمالي را با تخته ماله و وسايل مناسب و مورد تأييد ديگر برطرف سازند. اندازه‌گيري آسفالت پخش شده و كوبيده شده با ميله انجام مي‌شود تا در صورت لزوم ضخامت متوسط آسفالت پخش شده، كنترل شود. پخش آسفالت با وسايل دستي و تخته ماله فقط در سطوح محدود و با تأييد قبلي دستگاه نظارت مجاز خواهد بود.

                     9-4-3- پخش با گريدر

                     پخش آسفالت به منظور تسطيح، رگلاژ و اصلاح پروفيلهاي سطح خيابان موجود يا ترميم و بازسازي شيب عرض در قوسها را مي‌توان با گريدر و پس از دريافت موافقت دستگاه نظارت انجام داد. به منظور پخش يكنواخت آسفالت با گريدر، ابتدا بايد سطح كار در طول موردنظر، ميخكوبي و ريسمان‌كشي شود. اين ميخكوبي بايد در امتداد محور و در كناره‌هاي مسير صورت گيرد، سپس با توجه به ارتفاعات به دست آمده از ميخكوبي، آسفالت موردنظر در سطح خيابان ريسه شود. پس از آن گريدر مبادرت به پخش آسفالت بدون مانور اضافي و جابه‌جايي آسفالت مي‌نمايد، بدين منظور بايد از رانندگان مجرب و آشنا به اين نوع كار براي گريدر استفاده نمود. به نحوي كه حتي‌الامكان از رفت و برگشتهاي اضافي خودداري به عمل آيد. پس از پخش آسفالت با گريدر و صاف كردن آن با غلتك چرخ‌آهني، براي تراكم از غلتكهاي لاستيكي استفاده مي‌شود. عموماً پخش آسفالت با گريدر باعث ايجاد سطحي با بافت درشت و زبري زياد مي‌شود كه مي‌تواند باعث پيوستگي بين اين قشر و قشر رويه آسفالتي باشد. ضخامت آسفالت پخش شده در قشر رگلاژ در فرورفتگيها، نبايستي از 5/7 سانتيمتر بيشتر باشد. براي اصلاح شيب عرضي قوسها چنانچه بيش از يك قشر آسفالت نياز باشد، بايد پخش آسفالت چنان صورت گيرد كه ضخامت آسفالت كوبيده شده در خارج قوس، حداكثر 5 سانتيمتر و در داخل قوس، حداقل 5/2 سانتيمتر باشد.

                     9-4-4- درجه حرارت پخش

                     درجه حرارت پخش مخلوط آسفالتي تابع دماي محيط اجراي كار، نوع و دانه‌بندي مصالح سنگي و نوع قير مصرفي است.

                     9-4-5- تراكم آسفالت

                     كوبيدن آسفالت با غلتكهاي فولادي سه‌چرخ، غلتكهاي لرزشي، غلتكهاي لاستيكي و غلتكهاي دوچرخ يا سه‌چرخ و غلتكهاي مختلط انجام مي‌شود. نوع و تعداد غلتكهاي موردنظر در هر مورد با توجه به ميزان آسفالت پخش شده، بايد به تأييد دستگاه نظارت برسد. به طور كلي تعداد غلتكها بايد براي حصول تراكم مورد لزوم كافي بوده و نبايد كمتر از دو دستگاه باشد. انواع غلتكها به شرح زير بايد مورد استفاده قرار گيرند:

                     يك ـ غلتكهاي فولادي

                     اين غلتكها شامل غلتكهاي صاف (استاتيك) يا غلتكهاي لرزشي مي‌باشند. وزن غلتكهاي دوچرخ يا سه‌چرخ، بايد حداقل 8 تن و فشار روي هر واحد از عرض چرخ غلتك، حداقل 45 كيلوگرم بر سانتيمتر باشد. روي سطح غلتكها بايد گلگير و آبپاش نصب شود. حركت غلتكهاي صاف بايد حتي‌الامكان يكنواخت بوده و سرعت آن، نبايد از 5 كيلومتر در ساعت تجاوز نمايد. غلتكهاي لرزشي براي كوبيدن آسفالت بايد خودرو بوده و از نوع كششي آنها نبايد استفاده شود. وزن غلتك لرزشي نبايد كمتر از 7 تن باشد، بار خطي استاتيك اين غلتكها، بايد بين 25 تا 45 كيلوگرم بر سانتيمتر عرض و ميزان ارتعاش آنها 2000-3000 در دقيقه باشد. ميزان نوسان غلتكهاي ارتعاشي 8/0-4/0 ميليمتر و سرعت حركت آنها، حداكثر 5 كيلومتر در ساعت مي‌باشد.

                     دو ـ غلتكهاي لاستيكي

                     اين غلتكها بايد خودرو بوده و وزن آنها بين 15 تا 30 تن باشد. در اين غلتكها بايد فضاي كافي براي افزايش وزن تعبيه گردد. فشار باد چرخ اين غلتكها بين 5 تا 5/8 كيلوگرم بر سانتيمترمربع است. براي اينكه آسفالت به چرخها نچسبد، حتي‌الامكان بايد چرخها در تمام مدت كار گرم بماند، در غير اين صورت بايد از لوله آبپاش و گلگيرهاي پارچه‌اي ضخيم براي تميز نگه داشتن چرخها استفاده نمود. لاستيك چرخ غلتكها بايد سالم و بدون نخزدگي باشد. سرعت غلتك لاستيكي، نبايد از 8 كيلومتر در ساعت تجاوز نمايد.

                     سه ـ نحوه كوبيدن آسفالت

                     تراكم آسفالت بايد بلافاصله و همزمان با پخش انجام شود. در اين مرحله بايد توجه داشت كه درجه حرارت پخش چنان باشد كه آسفالت، تاب تحمل وزن غلتك يا اثرات ارتعاشي غلتكهاي لرزشي را داشته و زير بار چرخ، فتيله و جابه‌جا نشود و در سطح آن پس از اتمام غلتك‌زني، شيارهاي طولي و عرضي به وجود نيايد. غلتك‌زني بايد چنان صورت گيرد كه هر گذر غلتك در هر مرحله از تراكم، قسمتي از گذر قبلي را بپوشاند تا تراكم يكنواخت و همگن در تمام سطح كار تأمين شود. تغيير مسير غلتكها يا جلو عقب رفتن آنها با دقت و آهستگي صورت گيرد. مراحل مختلف كوبيدن به شرح زير است:

                     مرحله اول ـ اين مرحله پس از پخش مخلوط آسفالتي، شروع و توسط غلتكهاي سه‌چرخ، دوچرخ و يا لرزشي انجام مي‌شود. چنانچه غلتكهاي فوق‌الذكر با يكديگر كار كنند، درست در پشت سر فينيشر، بايد غلتك سه‌چرخ عمل نمايد. سرعت غلتك در اين مرحله 3 كيلومتر در ساعت و وزن آن 8 الي 12 تن است. سرعت غلتك لرزشي 4-5 كيلومتر در ساعت و وزن آنها 7 تا 12 تن مي‌باشد. فاصله غلتكها با فينيشر، نبايد از 50 متر تجاوز نمايد. درجه حرارت مخلوط آسفالت بايد چنان باشد كه مخلوط آسفالت به چرخ نچسبد و در سطح آن تركهاي طولي و عرضي ايجاد نشود. حداقل درجه حرارت براي مخلوطهاي آسفالتي با دانه‌بندي پيوسته، 120 و براي مخلوطهاي با دانه‌بندي گسسته 80 درجه سلسيوس، مي‌باشد.

                     مرحله دوم ـ در اين مرحله مخلوط آسفالتي هنوز حالت خميري داشته و عمل تراكم بلافاصله بعد از مرحله اول صورت خواهد گرفت و غلتك‌زني تا حصول تراكم موردنظر ادامه خواهد يافت. درجه حرارت مخلوط آسفالتي با دانه‌بندي پيوسته در اين مرحله، 90 درجه سلسيوس است. غلتكهاي به كار گرفته شده در اين مرحله، بايد از نوع چرخ لاستيكي يا لرزشي انتخاب شوند تا بتوان به تراكم يكنواخت‌تر و همگن‌تر در فاصله زماني كوتاهتر دست يافت. سرعت غلتكهاي لاستيكي در اين مرحله، 5 تا 8 و سرعت غلتكهاي لرزشي، 4 تا 5 كيلومتر در ساعت است. بكارگيري غلتكهاي استاتيك در اين مرحله به جاي غلتكهاي لاستيكي يا لرزشي با تأييد دستگاه نظارت مجاز مي‌باشد. غلتك‌زني تا حصول تراكم موردنظر بايد قبل از سرد شدن آسفالت خاتمه يافته باشد، اين درجه حرارت براي غلتكهاي لرزشي، 70 و براي غلتكهاي لاستيكي، 85 درجه سلسيوس است.

                     مرحله نهايي ـ غلتك‌زني در اين مرحله به عنوان عمل كمكي و براي محو آثار ناشي از چرخ غلتكهاي مراحل پيشين صورت خواهد گرفت. غلتكهاي مورد استفاده در اين مرحله از نوع غلتكهاي استاتيكي با سرعت 5 كيلومتر در ساعت و وزن حداقل 8 تن مي‌باشد. عمل غلتك‌زني تكميلي، بايد بلافاصله بعد از مرحله دوم صورت گيرد تا مخلوط آسفالتي هنوز كارايي لازم براي محو آثار غلتك‌زني قبلي را داشته باشد.

                     9-4-6- كنترل تراكم

                     قشرهاي آسفالتي شامل اساس آسفالتي، آستر و رويه، بايد حداقل تا تراكم (97%) نمونه آزمايشگاهي مارشال كوبيده شوند. وزن مخصوص نمونه مارشال به طريقه آشتو T166 و تراكم نسبي قشرهاي آسفالتي به روش آشتو T230 اندازه‌گيري مي‌شود.

                     9-4-7- كنترل كيفيت

                     نحوه كنترل كيفيت مصالح و ساخت آسفالت، بايد در مشخصات فني خصوصي ذكر شود، در صورت عدم وجود اين مشخصات رعايت مشخصات ذيل الزامي است:

                     ـ نمونه‌برداري از مصالح سنگي مطابق                           آشتو T2

                     ـ دانه‌بندي مصالح سنگي مطابق                                   آشتو T11 و T27

                     ـ آزمايش هيدرومتري مطابق                                      آشتو T88

                     ـ مشخصات فيلر مطابق                                             آشتو M17

                     ـ دانه‌بندي فيلر مطابق                                                آشتو M37

                     ـ مشخصات مصالح ريزدانه در مخلوط آسفالتي مطابق            آشتو M39

                     ـ آزمايش ضريب نرمي مصالح ريزدانه مطابق                       آشتو M6

                     ـ آزمايش ارزش ماسه‌اي مصالح ريزدانه مطابق                      آشتو T176

                     ـ سايش مصالح با روش لوس‌آنجلس مطابق                        آشتو T96

                     ـ مقاومت مصالح سنگي در مقابل عوامل جوي مطابق              آشتو T104

                     ـ تعيين وزن مخصوص و جذب آب مصالح سنگي

                       درشت و ريز مطابق                                            آشتو T85 و T84

                     ـ وزن مخصوص فيلر مطابق                                       آشتو T100 و T133

                     ـ تعيين ضريب تورق و تطويل مصالح سنگي مطابق             BS63

                     ـ نمونه‌برداري از قير مطابق                                       آشتو T47

                     ـ مشخصات قيرهاي نفوذي و آزمايشهاي مربوط مطابق         آشتو M20

                     ـ مشخصات قيرهاي ويسكوزيته و آزمايشهاي مربوط مطابق   آشتو M226

                     ـ نمونه‌برداري از مخلوط آسفالتي مطابق                        آشتو T168

                     ـ طرح مخلوطهاي آسفالتي به روش مارشال مطابق              ASTM D1559

                     ـ تعيين درصد قير و دانه‌بندي آسفالت مطابق                      آشتو T164

                     ـ آزمايش چسبندگي قير به مصالح سنگي مطابق                 آشتو T182

                     ـ آزمايش تعيين درصد پوشش قيري دانه‌هاي درشت مطابق      آشتو T195

                     ـ وزن مخصوص مخلوط آسفالتي كوبيده شده مطابق             آشتو T166

                     ـ وزن مخصوص ماكزيمم مخلوط آسفالتي

                       (بدون فضاي خالي) مطابق                                         آشتو T209

                     ـ دانستيه مخلوط آسفالتي كوبيده شده سطح راه مطابق             آشتو T230

                     ـ مشخصات كارخانه آسفالت مطابق                                 آشتو M156

                     ـ بازرسي و نظارت كارخانه آسفالت مطابق                         آشتو T176

                     9-4-8- كنترل عبور و مرور

                     پيمانكار بايد در حين اجراي كار و قبل از اتمام پخش و مراحل سه‌گانه كوبيدن، از عبور و مرور روي سطح آسفالت جلوگيري نمايد. عبور و مرور وقتي مجاز خواهد بود كه پس از ختم مرحله سوم آثار چرخ ماشين‌آلات بر روي آسفالت نمانده و به اندازه كافي سرد و سخت شده باشد، درجه حرارت آسفالت از 40 درجه سانتيگراد كمتر باشد و يا حداقل 3 ساعت از خاتمه زمان پخش آسفالت گذشته باشد.

نوشته شده توسط سعید سمیعی 

بتن سبك ماده اي است با تركيبات جديد و فوق العاده سبك و مقاوم .

مواد تشكيل دهنده بتن سبك عبارت است از ورموكوليت، پرليت، سنگ بازالت و سيمان تيپ 2 و ...

در اين بتن همانند بتنهاي عادي ، از ماسه استفاده نمي شود.

عدم وجود ماسه باعث سبك و همگن شدن ساختار بتن گرديده و باعث مي شود كه مواد تشكيل دهنده كه تقريبا" از يك خانواده مي باشند و بهتر همديگر را جذب كنند .

ساختمان اين بتن متخلخل بوده و اين مسئله پارامتر بسيار موثري است. چون تخلخل موجود در بتن باعث مقاوم شدن در برابر زلزله و عايق شدن در برابر صدا ، گرما و سرما مي گردد .

تركيبات اين بتن به گونه اي عمل مي كند كه حالت ضد رطوبت به خود گرفته و به مانند بتن معمولي كه جذب آب دارد عمل نكرده و آب را از خود دفع مي كند .

اين بتن تحت فشار مستقيم (پرس) ساخته مي شود .

بدليل شكل گيري بتن در فشار، ساختار آن دارا ي يكپارچگي قابل قبولي است .

بتن سبك در قالبهاي طراحي شده توسط متخصصين ، بصورت يكپارچه ريخته مي شود .

بدليل يكپارچگي در نوع ساختمان بتن ، قطعه توليدي از استحكام بالايي برخوردار شده و مقاومت بالايي نيز در برابر زلزله از خود نشان خواهد داد .

براي تقويت اين بتن از يك يا چند لايه شبكه فلزي در داخل بتن استفاده شده كه اين حالت همانند مسلح كردن بتن معمولي بوسيله ميلگرد مي باشد .

هزينه توليد اين نوع بتن از ديگر مواد ساختماني به نسبت ويژگي آن پايينتر است.

زمان بسيار كمتري جهت توليد ديوار هاي بتني سبك يا قطعات ديگر لازم است .

پرت مواد اوليه جهت توليد بتن سبك بسيار كمتر از بتن معمولي است. چون تمام مراحل توليد در محل مشخصي صورت گرفته و جهت توليد پروسه اي طراحي گرديده است .

بدليل طراحي كليه مراحل توليد و وجود نظارت بر تمامي اين مراحل ماده توليدي داراي استاندارد خاصي تعريف شده است . (مهندسي ساز)

خريد مصالح بطور عمده صورت مي گيرد و هزينه كمتري براي سازنده در بر خواهد داشت و در نهايت خانه پيش ساخته با قيمت پائين تري عرضه مي گردد .

قطعات توليدي در كارخانه از آزمايشات كنترل كيفيت گذر كرده و در صورت تائيد به بازار مصرف
عرضه مي گردد .

بتن سبك مسطح بوده كه مي توان با يك ماستيك كاري ساده بر روي آن رنگ آميزي كرد.

http://civil85tmat.blogfa.com

www.foundationeng188.blogfa.com

وبلاگ مهندسی راه آهن

www.railwayeng188.blogfa.com

در تاریکی بی آغاز و پایان
دری در روشنی انتظارم رویید.
خودم را در پس در تنها نهادم
و به درون رفتم:
اتاقی بی روزن تهی نگاهم را پر کرد.
سایه ای در من فرود آمد
و همه ی شباهتم را در ناشناسی خود گم کرد.
پس من کجا بودم؟
شاید زندگی ام در جای گمشده ای نوسان داشت
و من انعکاسی بودم
که بیخودانه همه ی خلوت ها را بهم می زد
در پایان همه رویاها در سایه ی بهتی فرو می رفت.

من در پس در تنها مانده بودم.
همیشه خودم را در پس یک در تنها دیده ام.
گویی وجودم در پای این در جا مانده بود ،
در گنگی آن ریشه داشت.
آیا زندگی ام صدایی بی پاسخ نبود؟

در اتاق بی روزن انعکاسی سرگردان بود
و من در تاریکی خوابم برده بود.
در ته خوابم خودم را پیدا کردم
و این هشیاری خلوت خوابم را آلود.
آیا این هشیاری خطای تازه من بود؟

در تاریکی بی آغاز و پایان
فکری در پس در تنها مانده بود.
پس من کجا بودم؟
حس کردم جایی به بیداری می رسم.
همه وجودم را در روشنی این بیداری تماشا کردم:
آیا من سایه ی گمشده ی خطایی نبودم؟

در اتاق بی روزن
انعکاسی نوسان داشت.
پس من کجا بودم؟
در تاریکی بی آغاز و پایان
بهتی در پس در تنها مانده بود.

كاربرد مواد نانو ساختار در صنعت ساختمان

كليد واژه ها : بتون,ساختمان,مصالح ساختماني,نانو كمپوزيت

نويسندگان :دكتر ارژنگ صادقي,رحيم هاشم زاده

نكات برگزيده

به دليل نو بودن اين نوع مصالح زمينه هاي فراواني براي كارهاي نظري و عملي در دانشگاههاي كشور وجود دارد كه اميد است كه با معرفي مصالح با ساختار نانو راه براي گامهاي بلندتر در اين زمينه باز شود

هدف نهايي از بررسي مواد در مقياس نانو ، يافتن طبقه جديدي از مصالح ساختماني با عملكرد بالا مي باشد ، كه آنها را مي توان به عنوان مصالحي با عملكرد بالا و چند منظوره اطلاق نمود

خلاصه

مواد نانو (Nanoparticular) به موادي گفته مي شود كه حداقل يكي از ابعاد آن (طول , عرض , ضخامت ) زير 100nm باشد . مواد نانو ساختار با توجه به رفتارهاي بارزي كه از خود نشان داده اند مورد توجه بخش صنعت و دانشگاه در دهه هاي اخير قرار گرفته اند . در اين ميان صنعت ساختمان با توجه به نيازهاي خود چه از نظر استحكام , مقاومت و دوام و نيز كارايي بالا از استفاده كنندگان مهم مواد نانو ساختار (Nanostructure Materials ) به شمار مي رود

مقدمه :

مواد نانو به عنوان موادي كه حداقل يكي از ابعاد آن (طول ، عرض ، ضخامت ) زير 100nm باشد تعريف شده اند ، يك نانومتر يك هزارم ميكرون يا حدود 100000 برابر كوچكتر از موي انسان است . به طور كلي ،در يك تقسيم بندي عمومي ، محصولات نانو مواد را مي توان به صورت هاي زير بيان كرد : · فيلمهاي نانو لايه ( Nano Layer Thin Films ) براي كاربردهاي عمدتاً الكترونيكي · نانو پوششهاي حفاظتي (Nano Coating ) براي افزايش مقاومت در برابر خوردگي ، حفاظت در مقابل عوامل مخرب محيطي · نانو ذرات به عنوان پيش سازنده (Precursor) يا اصلاح ساز (Modifier) پديده هاي شيميايي و فيزيكي · نانو لوله ها (Nanotubes) منظور از يك ماده نانو ساختار يا واضح تر يك بدنه نانو ساختار ( Nanostructured Solid ) جامدي است كه در آن انتظام اتمي ، اندازه كريستالهاي تشكيل دهنده و تركيب شيميايي در سراسر بدنه در مقياس چند نانو متري گسترده شده باشد .

خواص فيزيكي و شيميايي مواد نانو (در شكل و فرمهاي متعددي كه وجود دارند از جمله ذرات ، الياف ، گلوله و . . . ) در مقايسه با مواد ميكروسكوپي تفاوت اساسي دارند . تغييرات اصولي كه وجود دارد نه تنها از نظر كوچكي اندازه بلكه از نظر خواص جديد آنها در سطح مقياس نانو مي باشد .

هدف نهايي از بررسي مواد در مقياس نانو ، يافتن طبقه جديدي از مصالح ساختماني با عملكرد بالا مي باشد ، كه آنها را مي توان به عنوان مصالحي با عملكرد بالا و چند منظوره اطلاق نمود . منظور از عملكرد چند منظوره ، ظهور خواصي جديد و متفاوت نسبت به خواص مواد معمولي مي باشد به گونه اي كه مصالح بتوانند كاربردهاي گوناگوني را ارائه نمايند.

در مطالب بعدي كه خواهد آمد مواد نانو ساختاري معرفي خواهند شد كه با توجه به نوظهور بودن چنين موادي مي توانند تحولي شگرف در صنعت ساختمان سازي و صنايع وابسته به آن ايجاد كنند

2. مواد نانو كمپوزيت :

مواد نانو كمپوزيت بر پايه پليمر (ماتريس پليمري ) اولين بار در سالهاي 70 معرفي شده اندكه از تكنولوژي سول- ژل(Sol-Gel) جهت انتشار (Disperse) دادن ذرات نانو كاني درون ماتريس پليمر استفاده شده است .

هرچند تحقيقات انجام شده در دو دهه گذشته براي توسعه تجاري اين مواد توسط شركت تويوتا در ژاپن در اواخر سالهاي 80 صورت گرفته است ، ولي رشته نانو كمپوزيت پليمر هنوز در مرحله جنيني و در آغاز راه مي باشد .

در اين شرايط نانو آلومينا ، بهترين ساختار نانوئي است كه افق جديدي را در صنعت سراميك نويد مي دهد . زيرا كاربرد اين مواد پديده اي است كه از نظر مكانيكي ، الكتريكي و خواص حرارتي به طور مناسب داراي تعادل بوده و در رشته هاي مختلف كاربرد دارد . از جمله مي توان به چند نمونه اشاره كرد : · تكنولوژي نانو فلز آرتونايد كه اخيراً به طور تجاري ، الياف نانويي آلومينا ، انقلابي در رشته سراميك بوجود آورده است . · ذرات نانويي غير فلز مانند : نانو سيليكا ، نانو زيركونيا و مواد ديگر اصلاح كننده سراميك ها مي باشد .

3. بتن با عملكرد بالا ([1]HPC) :

يكي از چالشهايي كه در رشته مصالح ساختماني بوجود آمده است ، بتن با عملكرد بالا(HPC ) مي باشد . اين نوع بتن مقاوم از نوع مصالح كامپوزيت بوده و از نظر دوام جزو مصالح كامپوزيت و چند فازي مركب و پيچيده مي باشد . خواص ، رفتار و عملكرد بتن بستگي به نانو ساختار ماده زمينه بتن و سيماني دارد كه چسبندگي ، پيوستگي و يكپارچگي را بوجود مي آورد .

بنابراين ، مطالعات بتن و خمير سيمان در مقياس نانو براي توسعه مصالح ساختماني جديد و كاربرد آنها بسيار حائز اهميت مي باشد . روش معمولي براي توسعه بتن با عملكرد بالا اغلب شامل پارامترهاي مختلفي از جمله طرح اختلاط بتن معمولي و بتن مسلح با انواع مختلف الياف مي باشد . در مورد بتن به طور خاص ، علاوه بر عملكرد با دوام و خواص مكانيكي بهتر ، بتن با عملكرد بالاي چند منظوره (MHPC) خواص اضافه ديگري را دارا مي باشد ، از جمله مي توان به خاصيت الكترو مغناطيسي ، و قابليت به كار گيري در سازه هاي اتمي (محافظت از تشعشعات ) و افزايش موثر بودن آن در حفظ انرژي ساختمانها و ... را نام برد .

4. نانو سيليس آمورف :

در صنعت بتن ، سيليس يكي از معروفترين موادي است كه نقش مهمي در چسبندگي و پر كنندگي بتن با عملكرد بالا (HPC) ايفا مي كند .

محصول معمولي همان سليكيافيوم يا ميكرو سيليكا مي باشد كه داراي قطري در حدود 1/0 تا 1 ميلي متر مي باشد و داراي اكسيد سيليس حدود 90% مي باشد . مي توان گفت كه ميكرو سيليكا محصولي است كه در محدوده بالاي اشل اندازه نانو متر جهت افزايش عملكرد كامپوزيت مواد سيماني به كار برده مي شود .

محصول نانو سيليس متشكل از ذراتي هستند كه داراي شكل گلوله اي بوده و با قطر كمتر از 100nm يا بصورت ذرات خشك پودر يا بصورت معلق در مايع محلول قابل انتشار مي باشند ، كه مايع آن معمول ترين نوع محلول نانو سيليس مي باشد ، اين نوع محلول در آزمايشات مشخص در بتن خود تراكم([2]SCC) به كار گرفته شده است . نانو سيليس معلق كاربردهاي چند منظوره از خود نشان مي دهد مانند :

• خاصيت ضد سايش
• ضد لغزش
• ضد حريق
• ضد انعكاس سطوح

آزمايشات نشان داده اند كه واكنش مواد نانو سيليس (Colloidal Silica ) با هيدرواكسيد كلسيم در مقايسه با ميكرو سيليكا بسيار سريع تر انجام گرفته و مقدار بسيار كم اين مواد همان تاثير پوزالاني مقدار بسيار بالاي ميكرو سيليكا را در سنين اوليه دارا مي باشد .

تمام كارهاي انجام يافته بر روي كاربرد مواد نانو سيليس كلوئيدي (Colloidal Nano Silica ) در بخش اصلاح خواص ريولوژي ، كار پذيري و مكانيكي خمير سيمان بوده است . آنچه كه در اينجا مطرح است نتايج اوليه محصولات نانو سيليس با قطري در محدوده 5 تا 100 نانومتر مي باشد .

5. نانو لوله ها : (NANOTUBES)

همان گونه كه در مقدمه مقاله مطرح شد معمولاً الياف براي مسلح كردن و اصلاح عملكرد مكانيكي بتن بكار برده مي شوند . امروزه از الياف فلزي ، شيشه اي ، پلي پروپلين ، كربن و . . . در بتن براي مسلح كردن استفاده مي شود و ليكن تحقيقات روي بتن مسلح شده توسط نانو لوله كربني (Carbon Nanotubes ) انتشار نيافته است تا بتوان از نتايج آن براي مسلح كردن بوسيله نانو لوله ها استفاده كرد .
نانو لوله كربني توسط LIJIMA در سال 1991 كشف شده است و كارهاي بسياري بر روي ساختار نانو در بخش فيزيك كوانتوم انجام يافته است بطوري كه تحقيقات نوين بر روي تكنولوژي و مهندسي نانو در سطح جهاني نقش اساسي و اصلي بازي مي كند .

كربن 60 و نانو لوله هاي نوين داراي ساختاري هستند كه آنها را از فولاد قوي تر و بسيار سبك مي كند بطوريكه مي توانند خميدگي و كشش را بدون شكستن تحمل نمايند و در آينده جايگزين الياف كربن خواهند شد كه در كامپوزيت ها به كار برده مي شوند .
نانو لوله ها با توجه به تحقيقات انجام شده در مركز تحقيقات بتن( وابسته به موسسه ACI شاخه ايران ) ، داراي مقاومت كششي بيش از هر نوع الياف بتني شناخته شده مي باشند و نيز نانو لوله ها خواص ويژه قابل ملاحظه حرارتي و الكتريكي از خود نشان مي دهند ، بطوريكه هادي بودن حرارت آنها بيش از دو برابر الماس و هادي بودن الكتريكي آنها در حدود 1000 برابر فلز مس مي باشد .

نانو لوله ها طبقه جديدي از محصولات مي باشند كه انقلابي جديد در زمينه مصالح و مواد پيشرفته را بوجود آورده اند . يك نسل جديد از نانو كامپوزيت هاي چند منظوره مي توانند به عنوان نانو لوله هاي كربني در نقش الياف مسلح كننده مناسب آن مواد مورد استفاده قرار گيرند . بنابراين نانو لوله هاي كربني از اجزاي كليدي بدست آوردن هدف اصلي ذكر شده در فوق به عنوان مصالح ساختماني با عملكرد بالاي چند منظوره , بازي مي كنند .

6. نتيجه گيري :

منظور از مقاله ارائه شده نشان دادن مصالح جديد ساختماني و بيان مزاياي استفاده از اين نوع مواد در صنعت ساختمان مي باشد ، البته به دليل نو بودن اين نوع مصالح زمينه هاي فراواني براي كارهاي نظري و عملي در دانشگاههاي كشور وجود دارد كه اميد است كه با معرفي مصالح با ساختار نانو راه براي گامهاي بلندتر در اين زمينه باز شود .

7.شكر و قدرداني :

از زحمات و مساعدت هاي استاد گرانقدرم جناب آقاي دكتر صادقي كه در طول نوشتن مقاله از هيچ كوششي در كمك به بنده دريغ نكردند كمال تشكر و قدرداني مي شود

[1] High Performance Concrete

[2] Self Compacting Concrete

منبع : www.nano.ir